Ăn Chay Và Những Kỳ Tích
Khi nhắc đến các vận động viên đẳng cấp thế giới, thực tế đã được chứng minh rằng chế độ ăn dựa trên thực vật hoàn toàn có thể tiếp năng lượng cho con người chinh phục những bộ môn thể thao khắc nghiệt nhất hành tinh. Hãy nhìn vào Scott Jurek, vận động viên chạy siêu marathon (ultramarathon) ăn chay thuần từ năm 1999, người từng thiết lập kỷ lục nước Mỹ vào năm 2010 khi hoàn thành quãng đường 165.7 dặm (khoảng 266 km) chỉ trong 24 giờ. Hay tay đua xe đạp Tour de France, Dave Zabriskie, chủ yếu dùng thực phẩm thực vật và đã lập kỷ lục về thời gian đua cá nhân nhanh nhất trong lịch sử giải đấu. Một ví dụ khác là Mac Danzig, một võ sĩ UFC (Ultimate Fighting Championship) đầy kiên cường, đồng thời là người ăn chay từ năm 2004. Còn nhiều vận động viên lừng lẫy ăn chay khác, như Pat Neshek, cầu thủ ném bóng của San Diego Padres; Tony Gonzalez, ngôi sao football của Atlanta Falcons; Robert Cheeke, lực sĩ thể hình (bodybuilder); Salim Stoudamire, cầu thủ bóng rổ NBA; và vận động viên chạy nước rút Carl Lewis.
Một gương mặt nổi bật khác là Brendan Brazier. Ăn chay từ năm 15 tuổi, Brazier đã hai lần vô địch siêu marathon 50 km của Canada và từng thi đấu chuyên nghiệp ở các giải Ironman suốt bảy năm. Là một chuyên gia về dinh dưỡng thực vật, diễn giả tại Đại học Cornell và tác giả bộ sách Thrive, Brazier đã sáng lập dòng sản phẩm dinh dưỡng Vega nhằm cung cấp các thanh bánh năng lượng và hỗn hợp sinh tố tiện lợi cho những vận động viên cường độ cao.
“Người ta thường nghĩ ăn chay là một bất lợi, nhưng thực tế thì ngược lại. Đối với các vận động viên—và cả mọi người nói chung—ăn thuần chay là một lợi thế, vì nó giúp họ cảm thấy khỏe mạnh và đạt thành tích tốt hơn.” — Brendan Brazier
Phục Hồi Thể Lực
Mary Stella Stabinsky, vận động viên Ironman sống tại Pennsylvania, chia sẻ, “Chế độ ăn chay giúp bạn khỏe mạnh từ bên trong lẫn bên ngoài. Tôi tập luyện hai lần một ngày và thi đấu ba môn phối hợp, được tiếp năng lượng hoàn toàn bởi rau, củ, quả và các loại hạt. Một chế độ ăn uống lành mạnh giúp cơ thể phục hồi nhanh chóng hơn.”
Đó cũng là điều thu hút Brazier. Trong các cuộc thi Ironman (kết hợp bơi 2.4 dặm, đạp xe 112 dặm và chạy marathon 26.2 dặm), ông nhận thấy chế độ tập luyện giữa các vận động viên ưu tú và các vận động viên bình thường không quá khác biệt. Điểm mấu chốt nằm ở dinh dưỡng.
Dinh dưỡng có thể chiếm tới 80% tổng quá trình phục hồi, quyết định sự thành bại trong sự nghiệp thi đấu chuyên nghiệp.
Bà Ellen Jaffe Jones, một huấn luyện viên chạy bộ 58 tuổi, chia sẻ, “Tôi bắt đầu chạy bộ từ năm 28 tuổi và trước đây, cứ hễ chạy quá 6 dặm (gần 10 km) là tôi lại bị nhiễm trùng đường hô hấp. Từ đó, tôi nhận ra việc tăng cường bổ sung vitamin C từ các loại quả họ cam quýt là điều thiết yếu. Điều thú vị là cam chính là món ăn phục hồi yêu thích nhất của tôi và chúng luôn có sẵn tại các giải đấu. Thực tế thì cảm giác ăn một quả cam sau mỗi cuộc đua ngon hơn gấp bội!”
Giá Trị Từ Thực Vật
Brazier gọi một số thực phẩm là “thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao” (high net-gain nutrition) vì chúng giàu dưỡng chất và dễ tiêu hóa. Những thực phẩm tươi sống, nguyên chất này giúp kiềm hóa độ pH của cơ thể một cách tự nhiên, từ đó giảm viêm, tăng độ dẻo dai, cung cấp năng lượng và cải thiện giấc ngủ. Nhóm thực phẩm tạo kiềm (Alkaline-forming foods) này bao gồm các loại rau củ như rau họ cải, rau mầm, rau xanh; các loại hạt và ngũ cốc như hạnh nhân, kiều mạch, gạo lứt, hạt lanh, hạt chia; cùng các loại trái cây như cam quýt, dưa, bơ, chuối và táo.
Với một bữa ăn giàu dinh dưỡng và tạo kiềm (Alkaline-forming foods) mỗi ngày, Brazier khẳng định, “Mọi người sẽ nhận thấy sự linh hoạt của cơ thể được nâng cao rõ rệt. Các cơ bắp chuyển động một cách nhẹ nhàng, ít tốn sức hơn, nhờ đó giảm bớt áp lực lên tim và giúp hạ nhịp tim. Những bữa ăn như thế này không chỉ giúp con người cảm thấy tràn đầy sức sống mà còn hỗ trợ loại bỏ mỡ thừa hiệu quả.”
Ăn Tốt Hơn, Ăn Ít Hơn, Năng Lượng Nhiều Hơn
Điểm lớn khác của chế độ ăn thực vật là giúp tiết kiệm và tích lũy năng lượng, bởi khi ăn uống đúng cách, cơ thể không phải tốn quá nhiều năng lượng chỉ để tiêu hóa thức ăn. Với chế độ ăn dựa trên thực vật, ăn ít hơn lại có thể mang lại nhiều lợi ích hơn, vì các thực phẩm giàu vi chất dinh dưỡng sẽ làm giảm cảm giác đói.
Khi cơ thể nhận đủ chất chống oxy hóa, vitamin và khoáng chất từ thực vật, cảm giác thèm ăn liên tục sẽ biến mất, thay vào đó là sự thỏa mãn và tràn đầy năng lượng.
Về chế độ ăn hằng ngày, cần giữ cân bằng giữa protein như diêm mạch (quinoa), carbohydrate và chất béo lành mạnh từ các loại hạt và đậu. Trước khi tập luyện cường độ cao, có thể dùng quả chà là kết hợp với một chút dầu dừa để cung cấp năng lượng tức thì cho cơ thể.
Hãy Ăn Theo Chế Độ Thực Vật
Brazier khẳng định quan niệm rằng “ăn chay gây thiếu dinh dưỡng là sai lầm; thực tế, calcium, sắt và B12 từ thực vật thường dễ hấp thu vào cơ thể hơn so với nguồn từ động vật.” Chế độ ăn của Brazier rất phong phú với các loại thực phẩm như rau spinach (cải bó xôi) cùng các loại rau xanh khác, đậu, hạt nếp mầm, diêm mạch, miso (tương đậu nành lên men) và tảo xoắn (algae) được gọi là chlorella.
Ellen Jaffe Jones khuyên mọi người nên kiểm tra máu định kỳ để theo dõi chỉ số B12 và Vitamin D. “Hãy lắng nghe cơ thể mình. Nếu bạn không cảm thấy tươi mới và đầy năng lượng vào mỗi buổi sáng, đó là lúc bạn cần xem xét lại chế độ dinh dưỡng.”
