Những năm cuối của thế kỷ 20 là thời kỳ cơn sốt thiên niên kỷ lan rộng khắp nơi, khiến rất nhiều người tin rằng thế giới sắp đi đến hồi kết. Giờ đây, điều đó dường như đã đi vào quên lãng. Nhưng vào năm 1999, không ít người suy đoán rằng thế giới thật sự có thể sẽ chấm dứt vào năm 2000. Cột mốc năm 2000, đánh dấu sự chuyển giao thiên niên kỷ, đã khiến nhiều người tin rằng một biến cố trọng đại sẽ xảy ra. Bởi lẽ, tại thời điểm đó chưa từng có ai sống sót để trải qua khoảnh khắc kết thúc một thiên niên kỷ.

Nhiều nhà truyền giảng trên truyền hình tuyên bố đã giải mã được những đoạn Kinh Thánh khó hiểu để dự báo thời điểm bùng nổ thảm họa. Họ cho rằng các cuộc bắt bớ dữ dội sẽ diễn ra ngay sau đó và dẫn đến sự chấm dứt mọi sự.

❖Biến Cố Y2K

“Cơn sốt thiên niên kỷ” cũng lan sang cả giới không theo tôn giáo dưới tên gọi sự cố Y2K—nỗi lo máy tính bị lỗi khi chuyển từ năm 99 sang 00 (năm 1999 sang năm 2000), do chỉ dùng hai chữ số ghi năm. Cảnh báo về nguy cơ sụp đổ hệ thống, lưới điện hay thảm họa hạt nhân đã khiến nhiều người hoảng loạn tích trữ nhu yếu phẩm. Cơn sốt tận thế này lập tức được truyền thông và điện ảnh tận dụng triệt để. Hàng loạt tác phẩm điện ảnh đình đám ra đời quanh chủ đề thảm họa và tận thế như Deep Impact, Armageddon và End of Days.

❖Chẳng Có Gì Mới

Các biến cố lịch sử thời Trung Cổ từng làm bùng lên lo sợ về ngày tận thế. Dù vậy, người ta vẫn tin rằng dấu hiệu báo trước thời điểm cuối cùng không chỉ về một phong trào hay đế quốc, mà là một cá nhân—kẻ nghịch cùng Đấng Christ. Vì thế, các tiên tri tự xưng đã đưa ra ít nhất 11 mốc thời gian khác nhau cho sự xuất hiện của kẻ này trong khoảng từ năm 1184 đến 1400.

Năm 1346, đại dịch “Cái Chết Đen” bùng phát thay vì lời dự đoán về kẻ nghịch cùng Đấng Christ. Trong 4 năm, dịch bệnh đã cướp đi hơn 200 triệu sinh mạng, làm tử vong từ 1/3 đến 1/2 dân số ở Châu Âu, Trung Đông và Ai Cập. So với mức độ thảm khốc của Cái Chết Đen, số người tử vong vì đại dịch COVID vừa qua vẫn còn rất ít.

Mọi dự đoán về ngày tận thế lẫn thời kỳ hòa bình đều sai lệch. Năm 1938, Thủ tướng Anh Chamberlain tuyên bố sẽ có hòa bình sau khi đàm phán với Hitler, nhưng chưa đầy một năm sau, Thế Chiến Thứ Hai bùng nổ. Đến thập niên 1990, Francis Fukuyama cho rằng hậu Chiến tranh Lạnh sẽ ít xung đột hơn, nhưng rồi thảm họa Tháp Đôi sụp đổ lại diễn ra.

❖Niên Đại Tương Đối Và Tuyệt Đối

Việc xác định niên đại hiện vật cổ trong quá khứ vốn phức tạp hơn nhiều so với suy nghĩ thông thường. Trong nhiều trường hợp, các nhà khoa học phải dùng phương pháp xác định niên đại tương đối (relative dating)—tuy không cho biết số tuổi chính xác nhưng giúp so sánh cái nào xuất hiện trước hay sau. Dù có vẻ cảm tính, đây lại là phương pháp rất hiệu quả, thường dựa trên tầng địa chất, xương động vật, phấn hoa hoặc gốm cổ.

Phương pháp đối lập được gọi là “xác định niên đại tuyệt đối.” Tuy nhiên, dù mang tên như vậy, phương pháp này cũng thường chỉ cho biết một niên đại gần đúng hoặc một khoảng thời gian có thể xảy ra. Phần lớn các phương pháp này dựa trên tốc độ phân rã của các đồng vị phóng xạ. Trong số đó, phương pháp được biết đến nhiều nhất có lẽ là xác định niên đại bằng carbon-14.

Điều đáng ngạc nhiên là phương pháp xác định niên đại tương đối đôi khi có độ chính xác rất cao. Chẳng hạn, kiểu dáng đồ gốm có thể được đối chiếu với các văn bản hoặc hiện vật khác để ước tính niên đại. Nhà khảo cổ William F. Albright từng dựa vào cách này để kết luận rằng Cuộn Biển Chết (Dead Sea Scrolls) có niên đại từ khoảng 150 TCN đến 70 CN. Về sau, phương pháp đo niên đại bằng carbon trên các mảnh vải lanh tại đó đã xác nhận kết luận của ông là chính xác.

Kinh Thánh khẳng định rằng chúng ta không thể biết chính xác thời điểm tận thế. Chúa Giê-su phán, “Về ngày và giờ đó, chẳng có ai biết chi cả, thiên sứ trên trời hay là Con cũng vậy, song chỉ một mình Cha biết mà thôi” (Ma-thi-ơ 24:36). Điều đó cho thấy mọi nỗ lực nhằm xác định chính xác thời điểm tận thế đều sẽ thất bại.

Không những vậy, việc mải mê tìm kiếm một thời điểm cụ thể còn khiến chúng ta lơ là với điều quan trọng hơn, để rồi “Con người sẽ đến trong giờ các ngươi không ngờ” (Ma-thi-ơ 24:44).

Kinh Thánh không đưa ra mốc thời gian tuyệt đối cho ngày tận thế, mà khuyến khích dùng cách nhận biết tương đối qua các dấu hiệu. Sứ đồ Phao-lô khẳng định sự cứu [rỗi] ngày càng gần hơn (Rô-ma 13:11), và Chúa Giê-su cũng dùng ví dụ cây vả để dạy rằng khi thấy các điềm báo xuất hiện, hãy biết rằng Con người gần đến, và Ngài đang ở trước cửa (Ma-thi-ơ 24:32, 33).

Dù vậy, các tiên tri giả và kẻ cuồng tín vẫn tiếp tục ấn định ngày giờ tận thế. Trong Lu-ca 21:8, 9, Chúa Giê-su đã cảnh báo không nên nghe theo những kẻ mạo danh Ngài hay hoảng sợ trước giặc giã, loạn lạc, vì đó chỉ là những điều phải xảy ra trước, chứ chưa phải là thời điểm cuối cùng. Mặt khác, Chúa Giê-su cũng phán rằng, “Người ta nhân trong khi đợi việc hung dữ xảy ra cho thế gian, thì thất kinh mất vía, vì các thế lực trên trời sẽ rúng động…. Chừng nào các việc đó khởi xảy đến, hãy đứng thẳng lên, ngước đầu lên, vì sự giải cứu của các ngươi gần tới” (Lu-ca 21:26–28).

Những thảm họa như Cái Chết Đen, Thế Chiến Thứ Hai hay ngày 11 tháng 9 đều xảy ra bất ngờ và nằm ngoài mọi dự đoán. Như Thi thiên 90:10 nhắc nhở, đời người vốn ngắn ngủi (chỉ 70-80 năm), vì vậy chúng ta cần sống khôn ngoan ngay hôm nay, bởi ngày cuối cùng của đời mình có thể đến sớm hơn ngày tận thế rất nhiều.

Qua đó, chúng ta nhận ra ba bài học: tuy không biết chính xác thời điểm Đấng Christ tái lâm, nhưng các dấu hiệu Kinh Thánh cho thấy ngày ấy đã rất gần, và ngày cuối cùng của đời mình có thể đến bất cứ lúc nào. Vì vậy, điều quan trọng nhất là chúng ta phải luôn sống trong tư thế sẵn sàng từng ngày, từng giây phút. Khi ấy, chúng ta sẽ có thể đồng lòng với Sứ đồ Giăng mà cầu nguyện rằng, “A-men, lạy Đức Chúa Jêsus, xin hãy đến!” (Khải huyền 22:20).